Een bericht belooft gratis crypto. Een online kennis vertelt over een geweldige belegging. Of iemand biedt aan om verdwenen geld terug te halen, als je eerst betaalt. De verhalen verschillen, maar de bedoeling is hetzelfde: jouw vertrouwen winnen om geld of toegang tot je crypto te krijgen.
Crypto scams zijn frauduleuze praktijken waarbij oplichters via misleiding geld of cryptovaluta stelen. Daarvoor hoef je geen ingewikkelde techniek te begrijpen. Veel begint met iets vertrouwds: een vriendelijk gesprek, een bekende naam of een aanbod dat moeilijk te weigeren lijkt.
Hieronder lees je hoe tien veelvoorkomende trucs werken en welke signalen reden zijn om te stoppen.
Dit artikel is uitleg, geen financieel advies. Beleggen in crypto kent hoge risico’s; je kunt je inleg verliezen.
1. Phishing: een betrouwbaar bericht nabootsen
Phishing is het stelen van gevoelige informatie door een betrouwbare afzender na te doen. Oplichters gebruiken daarvoor bijvoorbeeld e-mail, sms of sociale media.
Denk aan een bericht dat afkomstig lijkt van een cryptoplatform en je via een link vraagt om in te loggen. Het doel is niet om je te helpen, maar om je gegevens te bemachtigen.
Klik daarom niet zomaar op onbekende links. Geef ook nooit je inloggegevens door omdat een bericht daarom vraagt. Dat een afzender vertrouwd oogt, maakt het verzoek nog niet betrouwbaar.
2. Romance scams: eerst een relatie, daarna een belegging
Bij een romance scam bouwt de oplichter een persoonlijke of romantische band op. Daarna haalt die je over om geld in een nepbelegging met crypto te steken. Langdurige beleggingsfraude waarbij eerst vertrouwen wordt opgebouwd, wordt ook wel pig butchering genoemd.
Bijvoorbeeld: iemand met wie je online een relatie opbouwt, vertelt over een aantrekkelijke investeringsmogelijkheid en moedigt je aan om mee te doen.
Het waarschuwingssignaal zit in de combinatie van persoonlijk vertrouwen en financieel advies. Een prettige band is geen bewijs dat een belegging deugt. Beoordeel het aanbod los van je gevoelens voor die persoon.
3. Pump-and-dump: de prijs opblazen en uitstappen
Bij een pump-and-dump drijven betrokkenen de prijs van een munt kunstmatig op. Vervolgens verkopen ze massaal hun bezit. Daardoor stort de prijs in en kunnen andere kopers met verlies achterblijven.
Een voorbeeld: je wordt aangespoord om snel een munt te kopen die sterk in prijs stijgt. Terwijl jij instapt, verkopen de mensen achter de actie.
Laat oplopende prijzen en haast je beslissing niet bepalen. Een stijging bewijst niet dat een munt een goede belegging is. Juist druk om direct te handelen is een belangrijk alarmsignaal.
4. Rug pulls: de makers verdwijnen met het geld
Bij een rug pull trekken de makers geld uit hun cryptoproject en laten ze investeerders achter met tokens die sterk in waarde dalen of onverkoopbaar worden. Een token is een digitaal bezit op een blockchain.
Stel dat je geld steekt in een nieuw cryptoproject. Later verdwijnen de makers met het ingelegde geld en blijft jouw token zonder waarde achter.
Het verschil met een pump-and-dump zit vooral in de aanpak. Daar draait het om kunstmatige prijsstijgingen en massale verkoop. Bij een rug pull trekken de makers het geld uit het project en vertrekken ze.
5. Giveaway scams: eerst betalen voor iets gratis
Een giveaway is een weggeefactie. Bij de frauduleuze variant belooft iemand gratis crypto, maar moet je eerst zelf een bedrag overmaken. Daarna ontvang je niets terug.
Bijvoorbeeld: een bericht belooft dat je extra munten krijgt zodra je een kleine hoeveelheid crypto opstuurt.
De tegenstrijdigheid is het belangrijkste signaal: waarom moet je betalen om iets gratis te ontvangen? Laat het vooruitzicht op een grotere beloning je niet over die vraag heen trekken. De gevraagde vooruitbetaling is juist de manier waarop de oplichter geld binnenhaalt.
6. Nep-investeringsplatformen: storten kan, opnemen niet
Een nepplatform lokt je met onrealistisch hoge rendementen. Rendement is de opbrengst van een belegging. Het probleem wordt duidelijk wanneer je je geld wilt opnemen: dat blijkt onmogelijk.
Een voorbeeld is een aanbieder die uitzonderlijk hoge opbrengsten belooft, maar je geen toegang geeft tot je ingelegde geld wanneer je wilt vertrekken.
Beloften over snel en gegarandeerd rijk worden zijn reden voor scepsis. Kies niet uitsluitend op basis van een aantrekkelijk aanbod. Controleer de aanbieder en kijk in het register van de AFM, de Nederlandse toezichthouder op financiële markten.
7. Impersonation scams: een bekende naam als lokmiddel
Bij impersonation doet een oplichter zich voor als een bekende persoon of instantie. Die geleende identiteit moet je overtuigen om geld te sturen of gegevens af te geven.
Stel dat een account met de naam van een bekende persoon je aanspoort om crypto over te maken. De naam moet vertrouwen wekken, maar bewijst niet wie werkelijk achter het verzoek zit.
Deze aanpak kan overlappen met phishing of een nepweggeefactie. Het onderscheid zit in het lokmiddel: de oplichter gebruikt de reputatie van iemand anders om geloofwaardig over te komen.
8. Misbruik van schermdeelsoftware: hulp die geld kost
Oplichters kunnen software zoals AnyDesk of TeamViewer misbruiken om je computer over te nemen en transacties uit te voeren.
Bijvoorbeeld: iemand biedt ongevraagd hulp aan bij je cryptoaccount en vraagt je om zulke software te gebruiken. Onder het mom van ondersteuning krijgt die persoon toegang tot je computer.
Het risico zit hier niet alleen in wat je vertelt, maar ook in welke toegang je geeft. Neem ongevraagde hulp niet zomaar aan. Een aanbod om mee te kijken verdient extra terughoudendheid wanneer het over geld en accounts gaat.
9. Recovery scams: opnieuw betalen na verlies
Een recovery scam richt zich op mensen van wie al crypto is gestolen. De oplichter belooft het geld terug te halen, maar vraagt daarvoor eerst een betaling of kostenvergoeding.
Denk aan iemand die zegt jouw verdwenen crypto te kunnen terugbezorgen zodra je een bedrag overmaakt.
Het aanbod speelt in op de wens om eerdere schade ongedaan te maken. Dat maakt het extra pijnlijk: na het eerste verlies kan een tweede volgen. Een belofte van herstel is geen bewijs dat iemand je geld daadwerkelijk kan terughalen.
10. Malware en nep-apps: schadelijke software
Malware is schadelijke software. Bij deze vorm van fraude gebruiken oplichters software of namaakapps om toegang tot wallets of geheime sleutels te stelen. Een wallet is een digitale portemonnee waarmee je je crypto beheert.
Een voorbeeld is een nep-app die zich voordoet als een hulpmiddel voor je wallet, maar bedoeld is om toegang te bemachtigen.
Je private key is een geheime sleutel waarmee je transacties met je crypto kunt goedkeuren. Een seed phrase is een geheime herstelreeks voor je wallet. Deel geen van beide. Behandel een verzoek om deze gegevens als een ernstig waarschuwingssignaal.
Veiliger omgaan met aanbiedingen en accounts
Veel van deze trucs draaien om dezelfde druk: geloof de belofte, vertrouw de afzender en handel snel. Doorbreek dat patroon door een aanbod zelfstandig te beoordelen. Laat een onbekende die hulp aanbiedt niet bepalen waar je geld naartoe gaat.
Maak zelf je wallet aan en houd je inloggegevens geheim. Gebruik waar mogelijk ook tweefactorauthenticatie, vaak afgekort tot 2FA. Dat is een extra beveiligingsstap bij het inloggen. Het vervangt niet de noodzaak om voorzichtig te blijven met berichten, apps en betaalverzoeken.
De schade kan verder gaan dan verloren geld. Ook identiteitsdiefstal, verlies van geheime toegangsgegevens en emotionele schade horen bij de risico’s.
Welke bescherming bieden de regels?
Crypto is niet volledig ongereguleerd. Sinds 30 december 2024 gelden de regels voor cryptodienstverleners uit de Europese verordening MiCA. Voor cryptodienstverlening in de EU is in beginsel een vergunning nodig, al bestaan er uitzonderingen voor bepaalde financiële instellingen. MiCA verbiedt ook marktmanipulatie, waaronder pump-and-dumppraktijken, voor cryptoactiva die onder die regels vallen.
MiCA biedt bescherming aan klanten van vergunde aanbieders. De AFM waarschuwt daarnaast voor frauduleuze cryptobeleggingen. Controleer daarom het AFM-register wanneer je een platform beoordeelt. Vergelijk ook het webadres en de contactgegevens, want oplichters kunnen de naam van een vergunde aanbieder misbruiken. Verwar regelgeving niet met gegarandeerde opbrengsten of de afwezigheid van risico.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je crypto scams?
Let op onrealistische opbrengsten, vooruitbetalingen, ongevraagde hulp en druk om snel te handelen. Verzoeken om inloggegevens, je private key of je seed phrase zijn eveneens ernstige waarschuwingssignalen.
Is gratis crypto altijd oplichting?
Nee, er bestaan ook echte weggeefacties. Bij een giveaway scam moet je eerst crypto overmaken om zogenaamd meer terug te krijgen. Dat verzoek om vooruitbetaling is het kenmerkende alarmsignaal.
Wat is het verschil tussen phishing en impersonation?
Phishing richt zich op het stelen van gevoelige gegevens via nagebootste berichten. Bij impersonation staat het aannemen van een valse identiteit centraal. Beide trucs kunnen samen voorkomen.
Kan iemand gestolen crypto terughalen tegen betaling?
Een aanbod om gestolen crypto terug te halen tegen een vooruitbetaling past bij een recovery scam. Betaal niet alleen omdat iemand belooft je eerdere verlies te herstellen.
Hoe controleer ik een cryptoplatform?
Bekijk de aanbieder kritisch en controleer het AFM-register. Vergelijk het webadres en de contactgegevens met die in het register. Wees sceptisch over gegarandeerde hoge opbrengsten en laat je niet door haast of ongevraagd advies naar een platform sturen.
